*دلایل موافقان و مخالفان انرژی هسته ای

مخالفان و موافقان استفاده از انرژی اتمی هر کدام استدلال ها و دلایل خاص خود دارند. در زیر نگاهی داریم به عمده ترین این دلایل.

 مسئله حفظ محیط زیست و سلامت انسان

مخالفان انرژی اتمی معتقدند تولید این نوع انرژی و استفاده از آن با خطرات عمده ای برای سلامت انسان و طبیعت توام است. حادثه های اتمی که تاکنون روی داده اند از نظر مخالفان تولید انرژی هسته ای دستیابی به سطحی مطمئن و قابل قبول از ایمنی برای نیروگاه ها و تاسیسات اتمی را به یک ادعای توخالی بدل کرده اند. حادثه های اتمی تا کنون تشعشعات رادیواکتیو خطرزایی به جا گذاشته اند.
در پی حادثه اتمی چرنوبیل که بزرگترین صانحه اتمی به شمار می رود اراضی بزرگی در اوکراین و روسیه سفید به گونه ای به مواد رادیواکتیو آلوده شده اند که زندگی و کشاورزی در آنجا ناممکن است. مخالفان این نکته را مورد تاکید قرار می دهند که نیروگاه ها چه به هنگام فعالیت عادی و چه به ویژه دراثر اختلالات و انفجارها تشعشعات رادیواکتیوی پخش و نشر می کنند که سرطا ن زا هستند و بر سامانه ژنتیکی انسان ها اثرات مخربی بر جا می گذارند. از نظر مخالفان انرژی اتمی، دفن زباله های اتمی ناشی از کار نیروگاه ها نیز، همچنان یک مشکل لاینحل باقی مانده است.
تشعشات این زباله ها تا میلیون ها سال باقی می مانند و پیامدهایی خطرناک برای طبیعت و نسل های متوالی انسان ها دارند. تاکنون زباله های اتمی را یا در قعر زمین، یا در بستر اقیانوس ها و یا در صخره های نمکی دفن کرده اند ، اما بروز برخی ناکارایی ها در کاربرد این شیوه ها نشان داده است که تضمین چندانی در مورد بی خطربودن آنها وجود ندارد. موافقان ادامه استفاده از انرژی اتمی در برابر انتقادات مخالفان، به پیشرفت های علمی و تکنولوژیک در زمینه تقویت و بهبود امینی نیروگاه ها در 5 دهه گذشته اشاره می کنند و بروز برخی سوانح را در قبال ضرر و زیان عمومی ناشی از سوخت های فسیلی قابل چشم پوشی می دانند.

مسئله صرفه اقتصادی

مخالفان انرژی هسته ای می گویند گرچه تولید انرژی هسته ای فی نفسه ارزان تمام می شود، اما اگر مخارج و هزینه های مربوط به ایجاد ایمنی برای تاسیسات اتمی، حق بیمه این تاسیسات و دفن زباله ها را هم به حساب بیاوریم به صرفه بودن تولید این نوع انرژی حرف فاقد مبنایی می شود. بنا به محاسبات تولید یک کیلووات برق در یک نیروگاه اتمی 5 برابر گرانتر از تولید آن در یک نیروگاه گازی مدرن است. در این مورد نیز، مدافعان بهره گیری از انرژی اتمی، بازدهی فزاینده و چشمگیر نسل جدید نیروگاه ها را مورد استناد قرار می دهند که می تواند جبرانی برای سایر هزینه های تولید انرژی اتمی باشد.

استفاده صلح آمیز و تسلیحاتی

از نظر مخالفان انرژی اتمی قرارداد منع گسترش سلاح های هسته ای که 50 سال از عمر آن می گذرد قرار بود ضمن تضمین حق همه کشورها به استفاده از انرژی هسته ای، جلوی استفاده تسلیحاتی از این انرژی را هم سد کند. اما در پنج دهه گذشته چنین مرز و خطی به دفعات نقض شده است. چالش بر سر برنامه های اتمی کره شمالی و ایران آخرین نمونه ناکارایی تفکیک قانونی میان کاربرد صلح آمیز و تسلیحاتی از انرژی اتمی است. مخالفان انرژی هسته ای می گویند اشکال نه در ضعف قانون که در شناور بودن خط حایل میان کاربرد دوگانه انرژی هسته ای است.
از این رو به عقیده این مخالفان تنها راه غلبه بر استفاده تسلیحاتی از انرژی اتمی منع کامل پروسه های غنی سازی صنعتی و عدم استفاده از انواع راکتورهای هسته ای برای تولید انرژی است. به باور مدافعان استفاده از انرژی اتمی ممانعت از سمت گیری تولید این انرژی به سوی ساخت تسلیحات اتمی با سخت و سفت کردن قوانین و کنترل های بیشتر بین المللی امکان پذیر است.

انحراف توجه از انرژی های تجدیدپذیر

به عقیده مخالفان انرژی هسته ای تمرکز بر گسترش تولید این نوع انرژی مانع توجه و سرمایه گذاری های لازم در زمینه انرژی های پاک و تجدیدپذیر می شود. این در حالی است که انرژی های تجدیدپذیر به سبب سهولت تولیدشان در همه جا، از متمرکزشدن تولید انرژی در نیروگاه های عظیم هسته ای جلوگیری کرده و ایمنی و اطمینان بیشتری در زمینه تامین انرژی ایجاد می کنند.
از نظر مخالفان انرژی هسته ای، ایجاد شمار قابل اعتنایی از محل های اشتغال نیز مزیت رویکرد انرژی های پاک در قیاس با انرژی اتمی است. موافقان انرژی اتمی به گرانی و هزینه بربودن تولید انرژی های پاک اشاره می کنند و معتقدند تشدید استفاده از این نوع انرژی به سادگی و سرعت امکان پذیر نیست. به باور این موافقان، در راه رهایی از انرژی های فسیلی چشم پوشی از گزینه هسته ای ناممکن و زیان بار است.

اورانیوم بی پایان نیست

پایان پذیری منابع اورانیوم نیز دیگر نکاتی است که مخالفان انرژی اتمی به آن استناد می کنند. در حال حاضر تولید اورانیوم کفاف مصرف نیروگاه های موجود نمی کند و بخشی از سوخت نیروگاه ها از تسلیحات هسته ای قراضه شده اتحادشوروی سابق تامین می شود. از طرفی بنا به داده های آژانس بین المللی انرژی اتمی مجموع اورانیوم قابل استحصال جهان بر 4 میلیون و هفتصد تن بالغ می شود که این مقدار، اگر مصرف کنونی ثابت بماند، تنها نیاز 65 سال را برآورده می کند. موافقان انرژی اتمی چشم انداز کشف منابع جدید اورانیوم و بهره برداری بهینه از منابع موجود را منتفی نمی دانند. به باور آنها امکان کاهش مصرف اورانیوم در نیروگاه های جدید هم یک گزینه واقعی است

*كارگزاران21/1/86